લંબ અક્ષોનું પ્રમેય અને સમાંતર અક્ષોનું પ્રમેય લખો અને સાબિત કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $1$. લંબ અક્ષોનું પ્રમેય:
આ પ્રમેય મુજબ,સમતલીય પદાર્થ (લેમિના) ની તેના સમતલને લંબ અક્ષને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા,તે પદાર્થના સમતલમાં રહેલી અને લંબ અક્ષ જ્યાં પદાર્થમાંથી પસાર થાય છે તે બિંદુએ છેદતી બે પરસ્પર લંબ અક્ષોને અનુલક્ષીને તેની જડત્વની ચાકમાત્રાઓના સરવાળા જેટલી હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,$I_z = I_x + I_y$.
સાબિતી: $XY$-સમતલમાં $P(x, y)$ બિંદુ પર $m$ દળનો કણ વિચારો. $X$-અક્ષને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા $I_x = \sum my^2$,$Y$-અક્ષને અનુલક્ષીને $I_y = \sum mx^2$ અને $Z$-અક્ષને અનુલક્ષીને $I_z = \sum mr^2$ છે,જ્યાં $r^2 = x^2 + y^2$. તેથી,$I_z = \sum m(x^2 + y^2) = \sum mx^2 + \sum my^2 = I_y + I_x$.
$2$. સમાંતર અક્ષોનું પ્રમેય:
આ પ્રમેય મુજબ,કોઈપણ અક્ષને અનુલક્ષીને પદાર્થની જડત્વની ચાકમાત્રા,તેના દ્રવ્યમાન કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી સમાંતર અક્ષને અનુલક્ષીને પદાર્થની જડત્વની ચાકમાત્રા અને પદાર્થના કુલ દળ તથા બે સમાંતર અક્ષો વચ્ચેના અંતરના વર્ગના ગુણાકારના સરવાળા જેટલી હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,$I = I_{cm} + Md^2$,જ્યાં $I_{cm}$ એ દ્રવ્યમાન કેન્દ્રને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા છે,$M$ એ કુલ દળ છે અને $d$ એ બે સમાંતર અક્ષો વચ્ચેનું અંતર છે.

Explore More

Similar Questions

$M$ દળ,$l$ લંબાઈ અને $b$ પહોળાઈ ધરાવતી લંબચોરસ પ્લેટની તેના સમતલને લંબ અને તેના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી અક્ષને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા કેટલી થાય?

$R$ ત્રિજ્યા અને $M$ દળ ધરાવતી તકતીમાંથી,$R$ વ્યાસ ધરાવતું એક વર્તુળાકાર કાણું પાડવામાં આવે છે,જેની ધાર કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે. તકતીના બાકી રહેલા ભાગની કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી અને તકતીને લંબ અક્ષને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા કેટલી હશે?

$80 \, \text{cm}$ લંબાઈ અને $M$ દળ ધરાવતા એક નક્કર નળાકારની ત્રિજ્યા $20 \, \text{cm}$ છે. જો આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ નળાકારની મધ્ય અક્ષ $AB$ ને સમાંતર અક્ષ $CD$ પર તેની જડત્વની ચાકમાત્રા $2.7 \, \text{kg m}^2$ હોય,તો વપરાયેલ પદાર્થની ઘનતાની ગણતરી કરો.

$M$ દળ અને $a$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ચાર ગોળાઓને $b$ બાજુ ધરાવતા ચોરસના ચાર ખૂણા પર મૂકવામાં આવ્યા છે. ચોરસની એક બાજુને અક્ષ તરીકે લઈને તંત્રની જડત્વની ચાકમાત્રા ગણો.

Difficult
View Solution

$M$ અને $R$ એ એક ડિસ્કનું દળ અને ત્રિજ્યા છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ મોટી ડિસ્કમાંથી $R/3$ ત્રિજ્યાની એક નાની ડિસ્ક દૂર કરવામાં આવે છે. કેન્દ્ર $O$ માંથી પસાર થતી અને ડિસ્કના સમતલને લંબ એવી અક્ષ $\text{AB}$ ને અનુલક્ષીને બાકી રહેલી ડિસ્કનું જડત્વની ચાકમાત્રા $\frac{4}{x} MR^2$ છે. $x$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo